Nhà riêng ở xã Hạ Bằng phần nhiều là những căn mái bằng hoặc mái ngói dựng trên sườn gò, quanh là vườn cây và tường rào đá ong. Mỗi căn đứng trên thửa đất riêng của gia đình, có cổng, có sân.
Bài viết gợi ý những điều nên quan sát khi đi xem một căn như thế.
Đặc điểm nhà trong làng đồi
Ở vùng bán sơn địa, nhà thường cao hơn mặt ruộng, lối vào đi lên một con dốc ngắn. Sân rộng phía trước dùng phơi thóc, để xe. Kiểu bố trí này thoáng, khô, nhưng ngõ dốc có thể bất tiện cho người cao tuổi.
Mùa mưa, nước từ sườn gò chảy xuống qua sân nhà ở thấp. Hỏi chủ nhà đã làm rãnh chặn nước phía trên chưa, và nhìn vết bùn còn bám trên chân tường sau trận mưa gần nhất.
Thôn nào đông nhà riêng
Thôn Cần Kiệm 1 có khoảng 1.289 hộ, thôn Hạ Bằng 1 khoảng 1.249 hộ, đông nhất xã. Ở đó nhà san sát hơn, gần chợ, trường. Các thôn Tân Xã, Bình Yên thưa hơn, nhiều nhà có vườn đồi phía sau.
Tường và móng trên nền đá ong
Nhiều nhà cũ dùng đá ong xây móng, xây tường bao. Đá ong bền, chịu nắng mưa tốt, nhưng mạch vữa giữa các khối lâu năm dễ bong. Nhìn kỹ chân tường, góc nhà, những vết nứt chạy dọc mạch.
Nhà xây mới bằng gạch nung trên nền cũ đá ong cũng cần xem chỗ tiếp giáp hai loại vật liệu, vì co giãn khác nhau dễ tạo khe hở cho nước thấm vào.
Xem kỹ phần mái nhà
Mái bằng cần xem trần có ố vàng, sân thượng có đọng nước. Mái ngói xem viên vỡ, xà gồ mục. Ở vùng đồi trống trải, gió mạnh vào mùa hè có thể lật tôn, nên kiểm tra vít và dây giằng.
Nhà nằm trên đỉnh gò còn dễ hứng sét. Hỏi xem đã lắp kim thu sét, dây tiếp địa chưa, nhất là căn có bồn nước inox đặt trên mái.
Giấy chứng nhận của căn nhà
Đọc trang ghi tài sản gắn liền với đất xem căn nhà đã được công nhận chưa. Sổ cấp lâu năm thường chỉ ghi đất. Diện tích xây thực tế phải nằm trong phần đất ở, không tràn sang phần vườn hay đất cây lâu năm.
Kiểm tra xã quản lý hiện nay
Sổ ghi xã Bình Yên, Hạ Bằng hay Tân Xã cũ cần được hỏi lại, vì một phần mỗi xã đó đã chuyển sang xã Hòa Lạc. Mang số thửa lên xã Hạ Bằng để biết thửa có thuộc địa bàn của xã hay không.
Đồ cần chuẩn bị khi đi xem
Một buổi xem nhà riêng trong xã Hạ Bằng nên chuẩn bị:
- bản chụp sổ do chủ nhà gửi trước;
- thước dây để đo cổng, sân, các cạnh thửa;
- giày đế bám để leo dốc, đi vườn;
- sổ tay ghi năm xây, lần sửa gần nhất.
Ghi chép giúp nhớ chính xác khi so sánh nhiều căn.
Nguồn nước của căn nhà
Vùng đồi có nơi dùng giếng khoan sâu, có nơi đã có nước máy. Hỏi chủ nhà mùa khô giếng có cạn không, đã lắp bộ lọc chưa. Nếu có bể chứa nước mưa, xem nắp đậy và độ sạch của bể.
Lối vào và ranh giới
Xác nhận ngõ dẫn vào nhà là đường chung của thôn. Ở vùng gò, có nhà đi nhờ qua sườn đất của nhà khác. Đối chiếu sơ đồ thửa, nhìn mốc, hỏi các hộ giáp ranh xem từng có bất đồng về bờ tường hay rãnh nước chưa.
Vườn cây phía sau nhà
Vườn mít, nhãn, bưởi sau nhà là điểm cộng của nhà riêng ở xã Hạ Bằng. Hỏi rõ phần vườn có thuộc cùng thửa, có ghi trong sổ, và cây nào được để lại. Rễ cây lớn sát tường nhà cần được xử lý.
Điện và mạng internet
Kiểm tra công tơ điện đứng tên ai, công suất đủ cho máy lạnh, bình nóng lạnh chưa. Hỏi nhà mạng nào có cáp quang kéo tới thôn. Ở vài thôn xa trục chính, sóng điện thoại có thể yếu trong nhà.
Ai được quyền ký bán
Sổ đứng tên hộ cần chữ ký mọi người có quyền trong hộ. Tài sản chung vợ chồng thì hai người đặt bút. Nhà thừa kế phải xong văn bản khai nhận trước. Đối chiếu căn cước từng người với tên trên giấy.
Cọc, công chứng, sang tên
Giấy cọc nên ghi số tờ, số thửa, hạn ký hợp đồng, mức phạt khi bội ước. Sau đó ký trước công chứng viên, khai thuế, phí trước bạ, nộp đăng ký biến động. Mọi khoản thanh toán đi qua tài khoản.
Sống giữa làng đồi
Không khí trong làng yên, ít xe tải, buổi tối mát. Đổi lại, chợ và trường có khi cách vài cây số. Hỏi hàng xóm về an ninh, lịch hội làng và những việc chung thôn hay huy động góp sức.
Tìm nhà riêng xã Hạ Bằng
Những căn nhà riêng đang bán trong xã Hạ Bằng có trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Hạ Bằng, bên mục nhà ở chung của thành phố.
Đọc mô tả từng căn trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Hạ Bằng, nên xem nhà vào giữa trưa để cảm nhận nắng, gió và độ mát trong nhà.