Đình Tốt Động thuộc xã Quảng Bị là nơi thờ hai vị tướng Lê Ngân và Đỗ Bí, những người theo nghĩa quân Lam Sơn từ buổi đầu và tham gia trận Tốt Động – Chúc Động năm 1426. Đình nằm ở khu vực thôn Leo cũ, nay thuộc thôn Tốt Động sau đợt sắp xếp thôn.

Sống gần một di tích lịch sử cấp quốc gia mang lại không gian văn hóa đặc biệt. Bài viết nêu những điều nên biết khi mua nhà quanh đình, không đề cập tới giá.

Năm 1985, Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng ngôi đình là di tích lịch sử quốc gia. Người dân tôn hai vị tướng làm thành hoàng làng để ghi nhớ công lao đánh giặc Minh.

Năm 2026 đánh dấu 600 năm chiến thắng Tốt Động – Chúc Động, khiến lễ hội đầu xuân năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động hướng về dấu mốc này.

Lễ hội truyền thống diễn ra ba ngày, từ mùng 6 tới mùng 8 tháng Giêng âm lịch. Phần lễ gồm dâng hương, rước kiệu, tế thần; phần hội có múa rồng, văn nghệ và trò chơi dân gian.

Người dân của tám thôn cũ là Trại, Bến, Leo, Giữa, Và, Đầm, Đừn và Đồng Dâu cùng về dự hội. Những ngày này, khu quanh đình rất đông người.

Không gian quanh đình thường thoáng, có sân rộng và cây cổ thụ. Sáng sớm, người già hay đi dạo, trẻ con chơi đùa ở khu vực này.

Ngược lại, mùa hội sẽ ồn và đông xe hơn. Người mua cần chấp nhận nhịp sống này nếu chọn nhà sát khu đình.

Pháp luật về di sản văn hóa quy định khu vực bảo vệ cho di tích đã xếp hạng. Nhà nằm trong hoặc giáp vùng này có thể bị giới hạn chiều cao, kiểu dáng khi xây mới.

Hãy hỏi cơ quan văn hóa của xã về bản đồ khoanh vùng trước khi ký bất kỳ giấy tờ nào.

Một số điều cần làm rõ:

  • Thửa đất cách ranh khu bảo vệ bao xa.
  • Có giới hạn số tầng khi xây lại không.
  • Lối vào có đi qua sân đình không.
  • Xe có bị cấm vào trong mấy ngày hội.

Nhiều ngõ quanh đình được dùng chung với khách dự hội. Cần xác định ngõ là đất công hay đất hộ gia đình để biết quyền đi lại lâu dài.

Trong ngày rước kiệu, một số đoạn đường có thể tạm dừng lưu thông. Gia đình có ô tô nên hỏi thôn trước để chủ động.

Đất gần đình đôi khi có nguồn gốc là đất công của làng hoặc từng được chia lại. Đối chiếu bản đồ địa chính với hiện trạng là bước quan trọng.

Ngoài ra, kiểm tra sổ, chữ ký đồng sở hữu và tình trạng thế chấp như mọi giao dịch nhà ở khác.

Gia chủ quanh đình Tốt Động thường chọn mái dốc, màu sơn trầm để không lấn át công trình cổ. Cách này cũng giúp hồ sơ xin phép xây dựng thuận lợi hơn.

Sân trước có cây xanh, tường rào thấp giữ được vẻ mộc của làng xưa.

Người dân quanh đình thường góp công dọn dẹp, chuẩn bị lễ hội và giữ gìn cảnh quan di tích. Đây là dịp để người mới về xã Quảng Bị làm quen hàng xóm.

Gặp trưởng thôn Tốt Động khi mới chuyển đến giúp nắm lịch sinh hoạt và quy ước của thôn.

Sổ cấp trước tháng 7/2026 có thể ghi thôn Leo, Giữa, Và hoặc Đầm. Hợp đồng mới sẽ ghi thôn Tốt Động, xã Quảng Bị, kèm số thửa để đối chiếu.

Giữ lại giấy tờ cũ giúp thuận tiện khi làm các thủ tục về sau.

Gia đình trân trọng lịch sử làng, người cao tuổi muốn gần nơi sinh hoạt tín ngưỡng và những ai yêu không gian truyền thống sẽ thấy khu quanh đình Tốt Động ở xã Quảng Bị dễ gắn bó.

Trận đánh năm 1426 được ghi nhận đã tiêu diệt và bắt sống nhiều quân Minh, góp phần vào thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn. Ký ức này được người dân xã Quảng Bị gìn giữ qua lễ hội và câu ca truyền miệng.

Với người mua nhà, đây là phần hồn của làng, tạo nên sự gắn kết cộng đồng bền chặt hiếm thấy.

Gia đình sống sát đình nên chuẩn bị chỗ để xe trong nhà, đóng cổng khi đông khách và để ý trẻ nhỏ. Nhiều nhà mở cửa đón người thân từ xa về dự hội.

Sau ba ngày hội, nhịp sống quanh đình lại trở về yên bình như thường.

Nhà quanh khu đình và các xóm của thôn Tốt Động đang rao bán được đăng trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Quảng Bị, còn nhóm nhà ở gợi thêm các căn ở những thôn khác.

Trước khi chốt căn nào từ Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Quảng Bị, hãy hỏi kỹ bản đồ khoanh vùng di tích để yên tâm khi sửa nhà.