Đền Trúc Lâm ở thôn Đồng Bảng, xã Vật Lại, thờ Lân Hổ hầu Đô thống Đại vương Phùng Lân Hổ, vị tướng thời Trần có công đánh quân Nguyên Mông lần thứ nhất năm 1257 đến 1258. Đền được công nhận di tích quốc gia từ tháng 3/1990.

Phần dưới dành cho ai muốn tìm nhà quanh ngôi đền này.

Ngọc phả kể bà Phùng Thị Dung vào rừng kiếm củi, gặp mây đen và tiếng hổ gầm, sau đó mang thai mười bốn tháng sinh ra Lân Hổ. Lớn lên, ông luyện võ, xin vua ngựa chiến và truy sắt ra trận.

Đây là truyền thuyết lưu trong ngọc phả, nên đọc như câu chuyện văn hóa.

Với người dân xã Vật Lại, đền Trúc Lâm là niềm tự hào của làng Đồng Bảng. Nhiều người ở xa vẫn về đền vào dịp đầu năm.

Đền gồm tam quan, hai dãy tả hữu mạc năm gian và đền chính ba gian hai chái kiểu nhà dọc, một dạng ít gặp ở đồng bằng Bắc Bộ. Các đầu đao uốn thành đầu rồng, bờ nóc đắp lưỡng long chầu nguyệt.

Các mảng chạm được xếp vào phong cách thời Lê Trung hưng thế kỷ 18.

Tám chữ vua Trần ban cho Lân Hổ, như ngọc phả ghi, ca ngợi khí phách của ông. Câu chuyện này được người già trong làng kể lại cho con cháu.

Đền còn một cuốn ngọc phả, năm đạo sắc phong, bốn đôi câu đối cùng hương án, khám thờ, long ngai, bài vị.

Kiểu nhà dọc của đền chính khác hẳn kiểu đình chữ Đinh hay chữ Công thường thấy. Người yêu kiến trúc nên dành thời gian ngắm kỹ.

Lễ hội được tổ chức ngày mùng 9 và 10 tháng Giêng hằng năm, có dâng hương, tế tam tuần, rước. Ngoài phần lễ có vật dân tộc, cờ tướng, tổ tôm, kéo co và thi nấu cơm.

Đồng Bảng được biết đến là một lò vật của miền Bắc. Nghi thức se đài mở sới mở đầu các trận đấu. Các lão đô vẫn truyền dạy cho thanh niên trong làng.

Nấu cơm thi là trò chơi được nhiều đội tham gia. Người mới chuyển đến có thể góp mặt để làm quen với làng.

Quanh đền chủ yếu là nhà hai tầng mái bằng và nhà ngói cũ, nép trong ngõ làng Đồng Bảng. Ra ngã ba Quốc lộ 32 chỉ mất vài phút.

Nhiều trai làng Đồng Bảng tập vật từ nhỏ. Sới vật là nơi gặp gỡ, rèn luyện và giữ nếp làng.

Vì mang hạng quốc gia, đền có vành đai bảo vệ đã được khoanh. Công trình mới trong phạm vi này bị kiểm soát chiều cao và hình thức. Người định xây lại nhà nên hỏi xã trước.

Một số căn quanh đền đã có từ nhiều đời, được xây lại vài lần. Nên tách bạch phần cũ, phần mới khi xem kết cấu.

Sân đền, vườn và lối vào là đất của di tích. Mảnh đất định mua phải được đo và đối chiếu để không lấn sang phần này.

Ranh khu vực bảo vệ thường thể hiện trên bản vẽ của cơ quan văn hóa. Cán bộ xã Vật Lại có thể chỉ giúp vị trí căn nhà.

Mùng 9, mùng 10 tháng Giêng, đường làng chật kín. Nhà sát đền gần như không đưa xe ra được trong mấy ngày hội.

Thấy hàng rào nhà lấn sang đất đền thì phải gỡ rối cho xong trước khi đặt bút ký.

  • Căn nhà nằm trong hay ngoài khu vực bảo vệ đền?
  • Ngày hội cổng có bị chắn?
  • Giấy chứng nhận ghi đủ đất ở?
  • Có ranh chung với đất đền?

Người trong làng thường góp sức trông xe, dọn dẹp ngày hội. Góp một tay là cách nhanh nhất để được đón nhận.

Cũng trong làng Đồng Bảng có đền Lác, di tích quốc gia năm 2014. Hội đền Lác khai từ mùng 6, đến mùng 9 chuyển vào đền Trúc Lâm.

Ở xã Vật Lại, đền Lác và đền Trúc Lâm cách nhau không xa. Nhà nằm giữa hai đền có thể đi bộ tới cả hai trong ít phút.

Người mê vật cổ truyền, gia đình gốc Đồng Bảng, người thích sống giữa không gian lễ hội làng.

Lịch hội của hai đền nối nhau khiến Đồng Bảng gần như sống trong không khí lễ hội gần một tuần đầu năm.

Hợp đồng chứng nhận ở nơi công chứng, rồi nộp hồ sơ ở một cửa của xã.

Gia đình có con nhỏ ở gần đền có sân rộng để chơi, trường làng cũng không xa.

Từ nhà gần đền ra trụ sở xã ở Vật Lại 3 cũng thuận đường, việc giấy tờ không mất nhiều thời gian.

Nhà quanh đền Trúc Lâm và ngõ làng Đồng Bảng của xã Vật Lại có tin trong mục của Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Vật Lại; các làng khác trong vùng nằm ở mục nhà ở.

Ai muốn xem nhà đúng dịp hội vật đầu năm, nên báo sớm cho Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Vật Lại sắp lịch.