Đền Thượng là ngôi đền nổi tiếng nhất của xã Ba Vì, nằm trên núi thuộc địa phận xã Ba Vì cũ. Nhà ở gần khu đền không nhiều, chủ yếu nằm ở các thôn chân núi. Bài viết tóm tắt thông tin về đền và những điều cần biết khi tìm nhà quanh đây.
Đền Thượng nằm ở đâu
Đền Thượng nằm trên núi Ba Vì, trong khu vực Vườn quốc gia Ba Vì, thuộc xã Ba Vì cũ. Tài liệu của Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội ghi đền ở độ cao khoảng 1.227 mét bên sườn núi. Từ cổng tam quan, du khách đi qua 424 bậc đá để lên tới đền.
Kiến trúc độc đáo của ngôi đền
Đền quay hướng nam, gồm ba gian hai chái. Điểm đặc biệt là một nửa mái phía sau lấy vách đá làm mái, chỉ có một mái lộ thiên lợp ngói. Tên chữ của đền là Tản Viên linh từ, giống với hai ngôi đền dưới núi.
Các vị được thờ
Tư liệu Hán Nôm và truyền thuyết địa phương cho biết cụm đền thờ tam vị đại vương Cao Sơn, Quý Minh và Tản Viên Sơn Thánh. Trong niềm tin dân gian, Đức Thánh Tản đứng đầu bốn vị thần bất tử.
Cụm di tích ba ngôi đền
Đền Thượng cùng đền Trung và đền Hạ tạo thành cụm di tích thờ Tản Viên Sơn Thánh. Năm 2008, cụm di tích được bộ quản lý văn hóa công nhận là di tích quốc gia.
Di sản tục thờ Tản Viên Sơn Thánh
Năm 2018, tục thờ Tản Viên Sơn Thánh ở Ba Vì được đưa vào danh mục di sản phi vật thể của quốc gia. Đây là niềm tự hào của người dân xã Ba Vì, gắn với đời sống tín ngưỡng từ bao đời.
Lễ hội ngày Rằm tháng Giêng
Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh có ngày chính lễ vào 15 tháng Giêng tại cụm đền. Ngọc phả lưu ở đền Trung ghi ngài sinh ngày Rằm tháng Giêng, hóa thánh ngày mùng 6 tháng Mười Một. Mùa lễ, đường lên núi rất đông khách.
Nhà ở quanh chân núi
Khu vực quanh Đền Thượng chủ yếu là rừng, không có dân cư trên núi. Nhà ở gần nhất nằm ở các thôn chân núi thuộc xã Ba Vì. Người mua nên hiểu chữ gần ở đây là gần đường lên núi, không phải sát cổng đền.
Vùng bảo vệ di tích và rừng
Đất quanh đền thuộc vùng lõi vườn quốc gia và vùng bảo vệ di tích. Không mua bán đất ở trong khu vực này. Những thửa ở chân núi cũng nên hỏi kỹ xem có dính vùng đệm, hành lang bảo vệ hay không.
Đường lên núi và giao thông
Mùa lễ hội và các ngày cuối tuần đẹp trời, đường lên núi có nhiều xe khách. Nhà ven trục đường chính sẽ đông vui nhưng ồn. Nhà lùi vào trong thôn yên tĩnh hơn. Cân nhắc nếp sinh hoạt của gia đình khi chọn vị trí.
Khí hậu vùng chân núi
Không khí ở chân núi Tản mát hơn nội thành, sương mù nhiều vào sáng sớm mùa đông và xuân. Hơi ẩm khiến vách nhà lên mốc, bàn ghế gỗ cong vênh. Nhà cần thông gió tốt, nền cao, tường được quét lớp chống ẩm.
Kinh doanh nhỏ phục vụ khách
Một số hộ ở chân núi mở quán nước, bán đồ lễ, hàng nông sản vào mùa lễ. Người mua nhà định buôn bán cần hỏi xã quy định về kinh doanh ven đường, chỗ đỗ xe và vệ sinh môi trường.
Kiểm tra nhà trước khi mua
Nhà ở chân núi chịu mưa gió nhiều. Soi mái, tường phía giáp đồi, rãnh thoát nước sau nhà. Xem bờ dốc có dấu hiệu sạt, nứt. Hỏi gia chủ những năm mưa lớn nhà có bị nước tràn vào không.
Giấy tờ và quy hoạch
Xem sổ gốc, mục đích sử dụng đất, thời hạn. Xin thông tin quy hoạch ở trụ sở xã Ba Vì tại thôn Lặt. Thửa nào dính vùng bảo vệ di tích hay vùng lõi rừng thì việc xây sửa sẽ bị giới hạn chặt.
Sống gần nơi linh thiêng
Ở gần khu đền, người dân giữ nếp sống chậm, tôn trọng không gian thờ tự. Ai mới chuyển đến nên học dần lề lối địa phương, góp mặt trong ngày hội làng để thân với mọi người.
Những điều nên hỏi khi xem nhà
Khi đi xem nhà quanh chân núi ở xã Ba Vì, nên chuẩn bị sẵn vài câu hỏi:
- thửa đất có nằm trong vùng đệm hay vùng bảo vệ di tích không;
- mùa lễ hội, đường trước nhà có bị cấm xe hay phân luồng không;
- nhà dùng nước giếng, nước suối hay nước máy;
- những năm mưa lớn, bờ đồi sau nhà có sạt không.
Trùng tu cụm đền
Cụm đền Thượng, đền Trung, đền Hạ được trùng tu toàn bộ nhân dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long năm 2010. Nhờ vậy, khu đền khang trang hơn, thu hút thêm khách thập phương về xã Ba Vì.
Tìm nhà gần Đền Thượng xã Ba Vì
Nhà ở các thôn chân núi gần lối lên đền được cập nhật tại Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Ba Vì; nhiều căn khác của khu vực nằm trong nhà ở.
Chọn vài địa chỉ ở Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Ba Vì, đi xem vào ngày thường, tránh mùa lễ, để cảm nhận nhịp sống chân núi.