Nhà cấp 4 vẫn là hình ảnh quen ở các thôn của xã Suối Hai: một dãy nhà ngói, sân gạch phơi chè, chuồng bò phía sau. Kiểu nhà này của xã Suối Hai phù hợp nếp sống nông nghiệp. Phần dưới gom những điều nên kiểm tra khi định mua một căn như vậy.

Xã Suối Hai rộng 51,56 km² với 35.201 người, khuôn viên mỗi hộ khá rộng. Sân dùng để phơi chè, để xe chở cỏ, quây chuồng gà. Nhiều nhà xây từ thời bố mẹ, con cái chỉ sửa bếp, lát lại nền chứ chưa cần nâng tầng.

  • nhà ba gian ngói đỏ, hiên trước có cột vuông;
  • nhà mái tôn tường gạch xây khoảng hai thập niên gần đây;
  • nhà hình chữ L có gian bếp, kho chè và chuồng bò;
  • nhà gạch người Mường, sau nhà là vườn chè.

Tản Lĩnh có 17.555 người trên 27,64 km², nhiều hộ nuôi bò sữa. Nhà cấp 4 ở đây hay đi kèm chuồng trại, kho cỏ. Người không làm chăn nuôi có thể cải tạo khu chuồng thành nhà kho, xưởng nhỏ hoặc vườn rau.

Ba Trại có 15.867 người trên 20,32 km², nổi tiếng với nghề chè. Nhiều nhà một tầng có lò sao chè thủ công trong gian bếp hoặc lán bên cạnh. Hỏi gia chủ có để lại dụng cụ sao chè không, nếu người mua muốn giữ nghề.

Mái ngói cũ hay vỡ, xô, mọc rêu. Dùng đèn pin soi xà gồ, li tô xem có mối không. Mái tôn kiểm tra gỉ sét ở mép, lỗ đinh rộng, chỗ dột lâu ngày. Phần lớn chi phí cải tạo nhà cấp 4 rơi vào mái.

Nền thấp hơn sân dễ bị nước tràn khi mưa lớn. Chân tường loang ố, vữa bở là dấu hiệu ẩm lâu năm. Gõ nền tìm chỗ bộp. Vết nứt chéo trên tường gần cửa sổ có thể báo hiệu móng lún một phía.

Nhà từng nuôi bò cần xem hệ thống thoát nước thải chuồng, hố ủ phân, khoảng cách tới giếng nước. Nếu định bỏ chăn nuôi, việc làm sạch nền chuồng, lấp hố, khử mùi cần được tính vào chi phí.

Giếng khoan nên cách khu chuồng trại và hố xí đủ xa. Hỏi độ sâu giếng, nước có đục khi mưa không. Nhà vệ sinh kiểu cũ đặt ngoài sân nên đưa vào trong nhà, nhất là khi gia đình có người lớn tuổi.

Nhà dựng lâu năm hay có dây điện chạy nổi, ổ cắm lỏng, thiếu cầu dao chống rò. Khi về ở cần đi lại toàn bộ đường điện, tách mạch bếp, mạch bình nóng lạnh, mạch máy bơm. Làm vậy mới an toàn khi dùng nhiều thiết bị.

Phần lớn nhà cấp 4 ở xã Suối Hai chỉ có đất trong sổ, ngôi nhà chưa được ghi. Nếu định phá đi làm mới thì không quan trọng. Nếu giữ lại để ở lâu, nên bổ sung tài sản vào giấy chứng nhận sau khi sang tên.

Hỏi xã quy định về mật độ, chiều cao, khoảng lùi ở khu vực đó. Căn gần đình Tam Mỹ hoặc các di tích mới xếp hạng phải xem vùng bảo vệ. Căn gần công trình thủy lợi cần xem hành lang an toàn.

Một số nhà ba gian còn khung gỗ chắc. Có thể giữ khung, thay mái và tường bao để lưu nét nhà quê. Nhờ thợ mộc lành nghề đánh giá độ mục của cột, kèo trước khi quyết định giữ hay bỏ.

Gia đình có người cao tuổi ngại leo cầu thang, người muốn vừa ở vừa trồng chè, nuôi gà, hoặc người mua định dựng mới chỉ cần đất và vị trí. Nhà cấp 4 giúp gia đình vào ở ngay trong lúc tích lũy để xây.

Lần đầu đến khi trời nắng để thấy ánh sáng trong nhà. Lần sau đến ngay sau mưa để kiểm tra mái, nền. Thêm một lần buổi chiều muộn để nghe tiếng xe, tiếng gia súc quanh xóm. Ba lượt ghé cho cái nhìn đủ đầy.

Lên danh sách việc cần làm: mái, nền, tường, điện, nước, bếp, khu vệ sinh. Hỏi giá công thợ trong xã Suối Hai và giá vật liệu ở cửa hàng gần nhất. Bảng chi phí giúp quyết định giữ nhà cũ hay xây mới.

Bên bán chuẩn bị sổ gốc, căn cước, giấy chứng minh tình trạng vợ chồng. Ký xong ở phòng công chứng, bên mua đóng thuế, sau đó gửi giấy tờ đổi chủ tới cán bộ địa chính xã Suối Hai.

Các căn cấp 4 có sân, có vườn đang bán ở xã Suối Hai được liệt kê trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Suối Hai; trang nhà ở giới thiệu thêm căn ở những xã quanh vùng.

Lọc vài căn từ Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Suối Hai, rủ người thợ quen đi cùng để đánh giá mái và nền ngay từ lần xem đầu.