Đất vườn là tài sản quen thuộc của các gia đình ở xã Suối Hai. Đồi chè Ba Trại, bãi cỏ Tản Lĩnh, vườn cây ăn quả quanh nhà đều thuộc nhóm này. Người mua cần hiểu đúng giới hạn của đất vườn ở xã Suối Hai để khỏi thất vọng sau khi sang tên.
Đất vườn gồm những gì
Trên giấy chứng nhận, đất vườn có thể mang nhiều tên:
- đất trồng cây lâu năm như chè, bưởi, ổi;
- đất trồng cây hằng năm như ngô, cỏ voi nuôi bò;
- đất rừng sản xuất giao cho hộ gia đình;
- đất vườn liền kề nhà ở trong cùng thửa.
Mỗi loại chịu quy định riêng về sử dụng và chuyển nhượng.
Thủ phủ chè của vùng
Phía Ba Trại của xã Suối Hai có khoảng 471 ha chè, 2.050 hộ trồng, bình quân mỗi hộ hai đến ba nghìn mét vuông. Sản phẩm chè búp khô của xã đạt OCOP 3 sao. Mua một vườn chè đang thu hái giúp người mua có ngay nguồn thu.
Đồng cỏ nuôi bò sữa
Tản Lĩnh có truyền thống chăn nuôi bò sữa, nhiều bãi đất trồng cỏ voi làm thức ăn. Loại đất này thường bằng phẳng hơn đồi chè, dễ cải tạo trồng cây khác. Hỏi xã xem có được chuyển sang trồng cây lâu năm không.
Không được dựng nhà ở
Đất vườn không phải đất ở. Dựng nhà trên đó cần được phép đổi mục đích, và chỉ được duyệt khi khớp quy hoạch. Một lán canh vườn hay kho nông cụ cũng nên hỏi xã Suối Hai trước để khỏi bị yêu cầu tháo dỡ.
Hạn mức nhận chuyển nhượng
Pháp luật đất đai đặt giới hạn diện tích đất nông nghiệp mà một cá nhân được nhận chuyển nhượng. Người muốn gom nhiều thửa nên hỏi cán bộ địa chính về hạn mức hiện hành và giấy tờ cần chuẩn bị.
Thời hạn sử dụng
Đất vườn giao cho hộ thường có thời hạn, đến kỳ được xin gia hạn nếu sử dụng đúng mục đích. Ghi lại năm hết hạn trên sổ. Với đất rừng sản xuất, có khi đi kèm giấy giao khoán, hãy đọc kỹ từng điều.
Nguồn nước tưới
Chè và cây ăn quả cần nước vào mùa khô. Công trình thủy lợi Suối Hai tưới cho hàng nghìn ha hoa màu trong vùng. Hỏi vườn có được dẫn nước từ kênh không, hay phải khoan giếng, làm bể trữ nước mưa.
Đường vào vườn
Xe chở phân, chở chè búp cần đường rộng. Nhiều vườn chè ở Ba Trại có đường bê tông tới tận chân đồi, một số khác chỉ là lối mòn. Hỏi lối đi đã có trên trích đo chưa, hay đang đi nhờ qua vườn người khác.
Độ dốc, xói mòn
Vườn trên đồi dễ trôi lớp đất mặt khi mưa to. Bà con thường trồng chè thành hàng ngang sườn, giữ cỏ ở rãnh, làm bậc thang. Vườn quá dốc khó dùng máy móc, chi phí nhân công cao hơn.
Tình trạng cây trồng
Đếm số hàng chè, hỏi tuổi chè, giống chè. Chè già cỗi năng suất kém, phải trồng lại mất vài năm. Với cây ăn quả, xem lá, gốc, quả để đánh giá sâu bệnh. Sổ ghi chép mùa vụ của chủ cũ rất đáng tham khảo.
Cắm mốc và rào vườn
Ranh vườn đồi thường dựa vào bờ đất, hàng cây, khó nhận ra. Thuê người đo đạc cắm mốc, mời các hộ liền kề cùng ký biên bản. Có mốc rõ ràng, việc rào vườn về sau không gây mâu thuẫn.
Người đứng tên và chữ ký
Thửa giao cho hộ phải có chữ ký đủ các thành viên đồng sở hữu. Kiểm tra sổ có đang thế chấp không. Tránh mua bằng giấy tay hoặc giấy ủy quyền mập mờ, nhất là với những vườn rộng ở xa khu dân cư.
Làm nghề chè trên đất mới mua
Chín trong mười thôn Ba Trại là làng nghề chè búp khô truyền thống. Người mới có thể học nghề từ hàng xóm, bán chè tươi cho các hộ sao chè, hoặc tự chế biến. Hỏi xã về các lớp tập huấn và hợp tác xã trong vùng.
Ai hợp với đất vườn
Người muốn làm trang trại nhỏ, trồng chè, cây ăn quả, hay gia đình cần mảnh đất trồng rau ngày nghỉ. Ai chỉ cần chỗ dựng nhà thì đất thổ cư sẽ đỡ phiền về thủ tục.
Các bước sang tên
Hợp đồng chuyển nhượng được công chứng, bên mua khai thuế rồi gửi bộ giấy đổi tên chủ vườn tại thôn Đức Thịnh. Lưu kỹ biên lai cùng bản chụp giấy tờ, lúc cần tra lại sẽ có ngay.
Mùa hái chè trong năm
Chè ở đồi Ba Trại cho thu hái nhiều lứa trong năm, rộ nhất vào mùa mưa ấm. Người mua nên đến xem đúng lúc đang hái để thấy búp ra đều hay thưa, nhân công có sẵn không, giá chè tươi ở xã Suối Hai đang được trả ra sao.
Tìm đất vườn xã Suối Hai
Đồi chè, vườn cây và bãi cỏ đang tìm chủ mới ở xã Suối Hai có trong Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Suối Hai; còn đất nông nghiệp gom thêm thửa ở nhiều vùng khác.
Khoanh vài thửa ưng ý trong Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Suối Hai, về tận vườn giữa mùa khô để thấy nguồn nước và đường vào thực tế.