Xã Đoài Phương là vùng đồi gò xen ruộng, nơi người dân trồng mít, cây ăn quả, rau màu và nuôi ong từ lâu đời. Đất vườn là loại tài sản phổ biến ở đây, được nhiều người tìm mua để canh tác, làm trang trại nhỏ hoặc làm chốn nghỉ ngơi cuối tuần.
Bài viết gợi mở những điều cần biết khi chọn một mảnh vườn ở xã.
Vùng mít xứ Đoài
Toàn xã có khoảng 48.000 cây mít, mỗi năm cho trên 3.000 tấn quả. Mít hợp đất đồi thoát nước tốt, rễ ăn sâu giữ đất. Vườn mít lâu năm cho tán rộng, bóng mát, nhưng cây già cần thay thế dần để giữ sản lượng.
Đất cho đàn ong
Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Kim Sơn có chừng 2.000 đàn ong, thu hơn 30.000 lít mật mỗi năm. Mật của Kim Sơn đã đăng ký nhãn hiệu tập thể. Người muốn nuôi ong cần vườn nhiều hoa, xa khu phun thuốc, có bóng mát đặt thùng.
Các loại đất vườn trên sổ
- cây lâu năm;
- cây hằng năm khác;
- đất vườn nằm cùng thửa với đất ở;
- đất rừng sản xuất ở một số vùng gò cao.
Phân biệt vườn liền nhà và vườn đồi
Vườn cùng thửa với đất ở thuận cho việc trông coi và có thể xin chuyển một phần sang đất ở sau này. Vườn trên đồi xa khu dân cư thường chỉ để canh tác. Đừng kỳ vọng xây nhà trên đất trồng cây ngoài đồng khi chưa có văn bản cho phép.
Đất rừng cần thận trọng
Ở vùng gò cao, có thửa được ghi là đất rừng sản xuất. Loại đất này có quy định chặt về khai thác và chuyển đổi. Người mua ở xã Đoài Phương cần hỏi rõ thửa có nằm trong quy hoạch rừng phòng hộ hay không trước khi xuống tiền.
Độ dốc và xói mòn
Sườn đồi dốc dễ bị rửa trôi lớp đất màu sau những trận mưa lớn. Quan sát xem vườn đã có bờ, rãnh giữ nước, hàng cây chắn chưa. Vườn bị xói mạnh cần làm ruộng bậc thang hoặc trồng cỏ phủ đất.
Nguồn nước tưới
Vùng đồi có thể thiếu nước vào mùa khô. Hỏi vườn lấy nước từ giếng khoan, ao trữ hay kênh mương. Giếng cần đủ sâu, bơm đủ mạnh lên chỗ cao. Chi phí điện bơm là khoản thường xuyên cần tính trước.
Lối đi cho xe
Mùa thu hoạch mít cần xe tải nhỏ vào gần vườn vì quả nặng. Kiểm tra đường vào có cho xe đi được không, mùa mưa có trơn lầy. Lối đi qua đất nhà khác cần có thỏa thuận bằng văn bản hoặc đã thể hiện trên bản đồ địa chính.
Đánh giá cây trên đất
Đếm số cây, hỏi tuổi cây, năng suất mấy mùa gần đây. Nhìn thân cây có sâu đục, lá có vàng úa. Cây đang cho quả ổn định là tài sản đáng kể, nên ghi rõ trong hợp đồng là bán kèm hay chủ cũ được thu vụ hiện tại.
Ai được nhận chuyển nhượng
Pháp luật đất đai đặt ra hạn mức và điều kiện với một số loại đất nông nghiệp. Người không trực tiếp làm nông có thể bị hạn chế khi nhận đất trồng lúa. Hỏi cán bộ địa chính xã Đoài Phương để biết trường hợp của mình.
Công trình phụ trên vườn
Lán chứa nông cụ, nhà nghỉ trông vườn, chuồng nuôi nhỏ phải đúng quy định về công trình phục vụ sản xuất. Không được biến chúng thành nhà ở. Hỏi chủ vườn những công trình hiện có đã được phép chưa.
Chuyển một phần sang đất ở
Muốn đổi mục đích, diện tích xin đổi cần khớp với quy hoạch, kế hoạch dùng đất từng năm của xã. Người sử dụng nộp đơn tại bộ phận một cửa ở thôn Phúc Lộc, chờ quyết định, rồi nộp tiền sử dụng đất trước khi được cấp sổ mới.
Chi phí giữ vườn
Hằng năm vườn cần công làm cỏ, tỉa cành, bón phân, phòng sâu. Người không ở gần nên thuê người trong thôn trông giúp. Tính trước các khoản này để vườn không xuống cấp sau một vài mùa vắng chủ.
Sản phẩm của vườn
Mít, mật ong, rau màu của xã Đoài Phương có thể bán cho thương lái hoặc đưa vào các tuyến du lịch trải nghiệm mà xã đang xây dựng. Một số hộ đã liên kết với hợp tác xã để tiêu thụ ổn định hơn.
Vườn gần di tích và điểm tham quan
Một số vườn ở khu Sơn Đông cũ nằm không xa đền Măng Sơn và chùa Khai Nguyên. Vườn ở vị trí này có thể phát triển mô hình hái quả, tham quan cho khách. Tuy vậy, cần hỏi xã Đoài Phương về giới hạn xây dựng trong vùng bảo vệ di tích nếu có.
Sang tên mảnh vườn
Giao dịch vườn cũng qua công chứng, rồi làm đăng ký biến động giống đất ở. Đính kèm danh sách cây trồng, công trình trên đất để tránh tranh chấp về sau.
Tìm đất vườn xã Đoài Phương
Vườn đồi, vườn mít đang chào bán ở xã Đoài Phương có trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Đoài Phương; người cần so sánh với đất canh tác vùng khác có thể xem mục đất nông nghiệp.
Chọn vài mảnh trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Đoài Phương, rồi tới vào đúng mùa mít chín để thấy sức cây, nguồn nước và lối chở hàng.